Merke-Jaysan Türk Geleneksel Kompleksi
Jambıl ili, Merke ilçesine 37 km uzaklıkta yer almaktadır. Kronolojik dönemi: 7-8. yüzyıllar arasıdır.
Merke Türk Sarayı ve Jaysan tapınağı, Ortaçağ Türklerinin kültürel-geleneksel kompleksleridir.Bu bölgedeki kompleks anıtlar grubunu; mezar yerleri, höyükler, höyüklerin etrafındaki geleneksel mezarlar, taş heykeller, balbal taşlar, kayadaki resimler ile kabile sembolleri ve koytaşlarda bulunan oyuk yazılar oluşturur. Anıtların ana kısmı, bulundukları yere bağlı olarak bir kurala dayanır. Yani, mezar yapıları, kompleksin batı kısmında yer alırken, geleneksel yapılar kompleksin doğu kısmına yoğunlaşmakta. Sadece nadir durumlarda çitler, höyüğün ortasında veya kült komplekslerinin batı kısmında bulunur. Jaysan tapınağının ayrılmaz bir parçası olan Türklerin sanat eserleri, anıtın güneybatısında yer almaktadır. Bu tür sanat eserlerine, taş heykellerle stellerde ve kayalarda bulunan kabile sembolleri, petroglifler v.b. dahil edilirir.
Merke tapınağı uzun zamandır Kazak topraklarında yer alan Batı Türklerinin eşsiz bir geleneksel kompleksidir, Jaysan tapınağı ise, Batı Türk hanedanının kuruluşundan yüz yıl sonra, 8. yüzyılda Doğu Türklerin, Batı Türk kabilelerinin topraklarına geldiğini göstermektedir.
Kaynak: Kazakistan'ın Ülke Çapındaki Kutsal Objeleri. Nur-Sultan: Foliant, 2017,S. 130-133.
