ابىلاي حان الاڭى – اقمولا وبلىسى، بۋراباي اۋدانى كوكشەتاۋ تاۋىنىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان تابيعاتتىڭ بىرەگەي ەسكەرتكىشى. 1991 جىلى ابىلاي حان الاڭىنا ۇستىن ورناتىلىپ، «ابىلاي حان» ەكسپوزيتسييالىق كەشەنىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اشقان بولاتىن. «ابىلاي حان الاڭىندا» اشىلعان مۇراجايدىڭ اۋماعى 288 شارشى مەتر.
XVIII عاسىردىڭ ورتاسىندا قازىرگى ابىلاي حان الاڭىندا ٴۇش ٴجۇزدىڭ بيلەرى مەن يگى جاقسىلارى قۇرىلتاي وتكىزىپ، ابىلايدى اق كيىزگە كوتەرىپ، حان سايلايدى. سوندا ابىلاي تۇرىپ «تاقتا وزدەرىڭىز بولىڭىزدار، مەن ٴوزىمنىڭ ساربازدارىما بارامىن. ال مىناداي تابيعاتى كوركەم جەر تەك قانا ويىن-ساۋىق وتكىزەتىن ورىن ەكەن» دەيدى. حاننىڭ ۇلكەن الاڭى «حاننىڭ قىزىل اعاشى» دەگەن جەردە. بۇگىنگى ابىلاي حاننىڭ كىشى الاڭى – جەر-جەردەن كەلگەن تۋريستەردىڭ كوپ جينالاتىن ورنى. بۇل الاڭنىڭ ورتاسىندا بيىكتىگى 37 مەترلىك ۇستىن تۇر. ونى اق ٴمارماردان قاراعاندىلىق سۋرەتشى ەرلان ايتۋاروۆ باستاعان ساۋلەتشىلەر سالدى. سەگىز قىرلى مونۋمەنت دوڭگەلەك ىشىندە تۇر.
ەكسپوزيتسييالىق كەشەنگە ٴۇش باستى نىسان كىرەدى: ابىلاي حان قۇلىپتاسى، تاريح زالى جانە قىمىزحانا. كەشەننىڭ ەڭ تانىمال نىساندارىنىڭ ٴبىرى ابىلاي حاننىڭ تاعى بولىپ سانالادى. ول تابيعي تۇردە پايدا بولعان اق ٴتۇستى گرانيتتى تاس. ابىلاي حاننىڭ الاڭى ەرەكشە ميكروكليماتىمەن سيپاتتالاتىن تابيعات ەسكەرتكىشى بولىپ تابىلادى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –343-345-بب.
