اقمەشىت ۇڭگىرى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بايدىبەك اۋدانىندا، شىمكەنت قالاسىنان شامامەن 90 شاقىرىمداي قاشىقتىقتا ورنالاسقان. ۇڭگىر – اكتاستى جىنىستار قاباتىندا پايدا بولعان ويىق – جارقاباق. جارقاباق ساڭىلاۋلارىنان مەزگىل-مەزگىل سۋ تامىپ تۇرادى. ىشىنەن قاراعاندا ەرنەۋى كيىز ٴۇيدىڭ شاڭىراعى سەكىلدى كورىنەدى.
ۇڭگىردىڭ ىشىندە ۇزىندىعى 7-8 مەتردەي جىرىق بار. سونىمەن ادامدار ەڭبەكتەي كوتەرىلىپ، اللادان تىلەك تىلەيدى. اقمەشىت ۇڭگىرىمەن بايلانىستى بىرنەشە اڭىز-اڭگىمەلەردىڭ بىرىندە: بۇل ۇڭگىردە حالىق ٴۇشىن ماڭىزدى ۇلكەن مەشىت بولعان. مەشىتكە سىرتتان كىرەتىن جول بولمادى، ونىڭ قاي جەردە ەكەنىن ەشكىم بىلمەدى. حح عاسىردىڭ باسىندا كۇمبەزدىڭ ٴبىر بولىگى قۇلاپ، ورنىندا وسى ۇڭگىرگە كىرەتىن ساڭىلاۋ پايدا بولدى. ادامدار وسى جەرگە ساتىلار سالىپ، زيياراتشىلار كەلىپ، ٴتاۋ ەتەتىن ورىنعا اينالدى. ورتالىق كۇمبەزگە كەلەتىن ٴتورت جەراستى جولدارى بولعان. جەر قىرتىسىنىڭ وزگەرىستەرىنە بايلانىستى جەراستى جولدارى جابىلىپ، بىرنەشە جىلدار جەر استىندا قالعان. تەك حح عاسىردىڭ باسىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە كۇمبەزدى ورىن قالپىنا كەلتىرىلگەن. اقمەشىت اتاۋىن العان بۇل ۇڭگىر كەلۋشىلەردى ٴوزىنىڭ ەرەكشە تىلسىم دۇنيەسىمەن قىزىقتىرۋدا.
بۇل جەر – پەرزەنت سۇراعاندارعا – پەرزەنت، شىن نيەتتەنىپ كەلگەندەردىڭ نيەتىن قابىل ەتەتىن كيەلى جەر. سونداي-اق ٴتىل، كوز، دۋانى سىلىپ تاستايدى ەكەن. اقمەشىت ۇڭگىرى قاشاندا قوڭىر سالقىن: جەر ۇستىندە اپتاپ ىستىق، مۇندا 17-19 گرادۋس شاماسىندا.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –32-35 بب.
