ولجاباي باتىردىڭ مازارى اقمولا وبلىسى ەرەيمەنتاۋ اۋدانى ولجاباي اۋىلىندا ورنالاسقان. اق كىرپىشتەن قالانعان، ەنى – 4 م، ۇزىندىعى – 5-6 م، بيىكتىگى – 7-8 م. كۇمبەزى ارماتۋرالىق تەمىردەن جاسالعان، تۇيىسكەن جەرىندە ايشىق بەكىتىلگەن.
ولجاباي تولەبايۇلى (1709–1785) – ابىلاي حاننىڭ تۋ ۇستاۋشىسى، جوڭعارلار مەن قىتايعا قارسى سوعىستا كوزگە تۇسكەن باتىر. ولجابايدىڭ ەرلىگى جايلى قازاق اڭىزدارى مەن دەرەكتى اڭگىمەلەر ورىس عالىمدارى ف.ا.شەربيننىڭ، ن.يا.كونشيننىڭ، ن.س.سميرنوۆا مەن د.پريماكتىڭ ەڭبەكتەرىندە باياندالعان. اڭىز بويىنشا، ول ەڭ العاش رەت قاراتاي باتىردىڭ تۋىن ۇستاپ، ۇرىسقا كىرگەن. اكادەميك ٴا.مارعۇلاننىڭ ەستەلىكتەرىندە ولجاباي مەن ەدىگە ٴبيدىڭ 1762 جىلى ەكاتەرينا ٴىى حات جازىپ، جايىلىمدىق جەر سۇراعانى ايتىلادى. ولجاباي باتىردىڭ ٴومىر سۇرگەن كەزەڭى قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» اتالعان قيىن ۋاقىت ەدى. ول جوڭعارلاردىڭ قولىنا ٴتۇسىپ قالعان ابىلايدى قۇتقارۋعا كومەگىن تيگىزىپ، مەملەكەتتى ورتالىقتاندىرۋ ساياساتىن قولداپ، سوعان كوپ ۇلەسىن قوستى. ولجاباي 1735 جىلى تۇركىستان مەن تاشكەنتتى جوڭعارلاردان ازات ەتۋ جورىعىنا، 1736 جىلى باياناۋىلدى قالدان سەرەننەن بوساتقان شايقاستارعا، 1756 جىلى قازاق جەرىنە باسىپ كىرگەن قىتاي اسكەرىن تالقانداۋعا قاتىسقان. ونىڭ ەرلىگىنىڭ ەرەكشە كورىنەتىن جەرى – باياناۋىل باۋرايىنداعى قالماقتارمەن بولعان شايقاس.
ۇرىستاردا كورسەتكەن ەرلىكتەرىنە رازى بولعان ورتا ٴجۇزدىڭ حانى ابىلمامبەت وعان التىن ساپتى قىلىشتى سىيعا تارتادى. تۇركىستان مەدرەسەسىندە وقىپ، ارابشا حات تانىعان ولجاباي باتىر قالماق ٴتىلىن دە جاقسى مەڭگەرگەن ەكەن. ابىلاي حاندى تۇتقىننان بوساتۋعا بارىپ، كەلىسسوز جۇرگىزۋگە قاتىسۋىنا دا وسى ٴتىل بىلەتىنى سەپتىگىن تيگىزىپتى.
ولجابايدىڭ ٴوز قولىمەن جازىپ قالدىرعان قارا كىتابى بولعان. وندا سوعىستار جايلى اڭگىمەلەنىپ، قازىبەك بي، ابىلاي، بوگەنباي ەسىمدەرى ٴجيى اتالادى. باتىردىڭ تۋى 1937 جىلعا دەيىن ساقتالعان.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –323-325-بب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 1-توم. –الماتى: «ارىس» باسپاسى، 2017. –135-ب.
