Güney Kazakistan ili, Sayram ilçesi merkezinin güneybatısında, Şımkent'ten 12 km uzaklıkta yer almaktadır. Kronolojik dönemi: 7-17 yüzyıllar arasıdır.
Evliya Hoca Ahmet Yesevi’nin doğdum yeri Sayram'ın tarihi adı İsfidjab'dır. İsfidjab ilçesi, Sırdarya boyundaki Keder, Sıganak, Sauran ve Yangikent şehirlerini ve Karatau'nun kuzey yamaçlarındaki Balaj ile Berukey kentlerin, Taraz, Kulan, Mirki (Merke), Suyab şehirlerini kapsıyordu. 15-18. yüzyıllarda Kazak Hanlıkları döneminde Sayram önemli bir ticaret, el sanatları ve din merkeziydi.
15-16. yüzyıl tarihçisi, "Mehmanname-i Buhara" eserinin yazarı Ruzbihan İsfahani şöyle yazmış: "Şehrin ana bölümünü çevreleyen duvarların yüksekliği o kadar yüksek ki, feth etmeye gelenlerin elleri o duvarlara kolay ulaşmaz, etrafına kazılan çukurların derinliği o kadar derin ki, oradan geçmeye çalışan Kazaklar bile geçemez". Sayram'ın dışındaki çukur, Hafız Tanış'ın 16. yüzyılın sonlarındaki olayları anlatan çalışmalarında da kaleme alınmıştır. Sayram hakkında Kaşgarlı Mahmud’un "Divan-ı lugati Türk" adlı eserinde de detaylı bilgi bulunabiliriz. Şöyle diyor: "Sayram, İsfidjab adlı beyaz bir şehrin adıdır". İsfidjab kasabası 1923’te P.P. İvanov, 1925 yılında M.E. Masson, 1947'de N. Bernstam tarafından incelenmiş.
Kasabanın içerisinde çok sayıda türbe vardır. En eskisi Malik Baba türbesidir. İsfidjab (Sayram), sadece ticaret yollarını değil, aynı zamanda Orta Asya topraklarına ve güneydeki Kazak bozkırlarına geçişleri de kontrol eden önemli bir stratejik merkezydi.
Kaynak:1. Kazakistan'ın Ülke Çapındaki Kutsal Objeleri. Nur-Sultan: Foliant, 2017,S. 144-145.
- Kutsal Kazakistan. https://www.youtube.com/watch?v=8UtfaRDKNqs
