وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى سايرام اۋدانى ورتالىعىنىڭ وڭتۇستىك-باتىسىندا، شىمكەنت قالاسىنان 12 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. حرونولوگييالىق مەرزىمى: Vٴىى-حVٴىى عع.
عۇلاما قوجا احمەت ٴياساۋيدىڭ كىندىك قانى تامعان توپىراق سايرامنىڭ تاريحي اتاۋى – يسفيدجاب. يسفيدجاب وكرۋگى سىردارييا بويىنداعى كەدەر، سىعاناق، ساۋران مەن يانگيكەنت قالالارىن جانە قاراتاۋدىڭ سولتۇستىك بوكتەرىندەگى بالادج بەن بەرۋكەي قالالارىن، جەتىسۋدىڭ تاراز، قۇلان، ميركي (مەركە)، سۋياب قالالارىن قامتىدى.XV-XVIII عاسىرلاردا قازاق حاندىقتارى كەزىندە سايرام ٴىرى ساۋدا، قولونەر جانە ٴدىني ورتالىق بولدى.
XV-XVI عاسىرلاردىڭ تاريحشىسى، «مەحمان نامە-ي بۋحارا» شىعارماسىنىڭ اۆتورى رۋزبيحان يسفاحاني بىلاي جازدى: «قالانىڭ نەگىزگى بولىگىن قورشاعان دۋالداردىڭ بيىكتىگى سونشا، يەمدەنىپ الماقشىنىڭ قولى ونىڭ قابىرعاسىنا تەز جەتە قويماس ونى اينالا قازىلعان وردىڭ تەرەڭدىگى سونشا، ودان اتتاۋعا قازاقتىڭ اياعى دا بارماس». سايرام سىرتىنداعى ور حافيز تانىشتىڭ XVI عاسىردىڭ اياق شەنىندەگى وقيعالاردى سيپاتتاپ جازعان شىعارماسىندا دا ەسكە الىنادى.سايرام جايلى مالىمەت ماحمۇت ٴقاشقاريدىڭ «ديۋاني لۇعات ات-تۇرىك» اتتى ەڭبەگىندە كەزدەسەدى. وندا: «سايرام –يسفيدجاب دەپ اتالاتىن اق قالانىڭ اتى» دەلىنگەن.يسفيدجاب قالاشىعىن 1923 جىلدارى پ.پ. يۆانوۆ، 1925 جىلدارى م.ە. ماسسون، 1947 جىلدارى ن. بەرنشتام زەرتتەدى.
قالاشىقتىڭ ىشىندە كوپتەگەن كەسەنەلەر ساقتالعان. ەڭ كونەسى – مالىك بابا كەسەنەسى. يسفيدجاب (سايرام) تەك ساۋدا جولدارىن عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە ورتاازييالىق يەلىكتەرگە جانە قازاق دالاسىنا قاراي وڭتۇستىككە وتەتىن وتكەلدەردى دە باقىلاۋعا ۇستاعان ماڭىزدى ستراتەگييالىق ورتالىق بولدى.
سىلتەمە: 1.قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا:فوليانت، 2017. –144-145 بب.
2.قاسيەتتى قازاقستان.
