وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بايدىبەك اۋدانى شايان اۋىلىندا اپپاق يشان مەشىتى – XIX عاسىردىڭ اقىرىنداعى ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىش. مەشىت-مەدرەسەنى تۇركىستان قالاسىنان اعايىندى يشاندار – قوسىم جانە قۇلاتاي باستاپ، قوسىم يشاننىڭ بالاسى سەيداحمەت جالعاستىرىپ، نەمەرەسى اپپاق يشان اياقتاعان. اكەسى سەيداحمەتتىڭ ۇلىنا ٴاۋ باستا ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمى – ماقسۇم. ۇزىن بويلى، ارىقشا كەلگەن، كەلبەتى كەلىسكەن كىسى ەكەن. ۇنەمى ۇستىنەن اق كيىمى تۇسپەگەن تاقۋا ادام بولعان. مۇمكىن ونى جۇرت سول ٴۇشىن دە اق يشان دەپ اتاعان شىعار. مەشىت مەدرەسە اشىلعانىن ەستىگەن حالىق جان-جاقتان اعىلا باستايدى. شاعىن مەشىتتە شاكىرت تاربيەلەۋ ٴۇشىن كەڭ بولمەلەر قاجەت بولعاندىقتان، سەيداحمەت پاتشا اعزامنىڭ شەنەۋنىكتەرىنە مەشىت-مەدرەسە تۇرعىزۋعا رۇقسات الادى. مەشىت-مەدرەسەنىڭ ٴۇش كومپلەكستى قۇرىلىسى بىرنەشە جىلدارعا سوزىلعان. مەشىت، ٴدارىسحانا، قۇجىرالار بىرىنەن-ٴبىرى بولەك سالىنا وتىرىپ بارلىعى تۇيىق ٴتورت بۇرىشتى ٴبىر الاڭعا جيناقتالعان. مەشىت-مەدرەسەنىڭ قۇرىلىسىنا اعاش ماتەريالدارى قولدانىلماعان. كۇمبەزدەر ەۋروپالىق ۇلگىدەگى كۇيدىرىلگەن قىشتاردان ٴورىلىپ شىققان. مەشىت جانە ايۆان بولىگى اركالار – دوعا ٴتارىزدى جابىن ارقىلى ٴبولىنىپ 35 كۇمبەز جاسالىنعان. بۇل كۇمبەزدەر ۋاقىتىندا دىبىس كۇشەيتكىش مىندەتىن اتقارعان. كۇمبەزدەردى قاي جاعىنان قاراسا دا بىرىنەن-ٴبىرى بيىك، ساتىلانىپ جاسالىنعان. باس كۇمبەز الىستان كوز تارتىپ ەرەكشە ٴسان بەرىپ تۇر. شايانداعى اپپاق يشان مەشىت-مەدرەسەسى ٴوز زامانىندا قازاقستان بويىنشا ەڭ ٴىرى وقۋ ورىندارىنىڭ ٴبىرى بولعان.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا:
فوليانت، 2017. –288-290-بب.
