جامبىل وبلىسىتۇرار رۇسقۇلوۆ اۋدانى اقشولاق تەمىرجول ستانساسىنان وڭتۇستىككە قاراي 6، تاراز قالاسىنان 45 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. حرونولوگييالىق مەرزىمى VIII-IX عع.
اقىرتاس – تولىق اياقتالماعان، ورتاعاسىرلىق سارايى كەشەنى. ساراي كەشەنى 70-كە جۋىق بولمەلەر مەن 15 كولوننالى گالەرەيادان تۇرادى. كەشەن ۇلكەن بىتەۋ وڭدەگەن تاستاردان تۇرعىزىلعان. ارحەولوگييالىق جانە عىلىمي-زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە اقىرتاس ماڭىنان بىرنەشە نىساندار تابىلدى: كەرۋەن-ساراي كەشەنى جانە مونۋمەنتالدى قۇرىلىس.
اقىرتاستىڭ قۇرىلىستارىن 1867 ج. وريەنتاليست پ.ي. لەرح زەرتتەپ،ول كەشەندى سالىنىپ بىتپەگەن بۋددا عيباداتحاناسى ال،1893 ج.زەرتتەگەن اكادەميك ۆ.ۆ. بارتولد نەستوريان عيباداتحاناسى دەگەن بولجام ايتتى. ۆ.ا. كاللاۋر اقىرتاستى كاسريباسقا بالادى. ا.ا. ديۆاەۆ، الاڭسور-ٴالىپ دەپ اتالىپ كەتكەن الىپ ادجا تۋرالى اڭىزدى جارييالاي وتىرىپ، وندا ورتاعاسىرلىق ەلدىمەكەندەر، ونىڭ ىشىندە اقىرتاس تا اتالاتىنىنا نازار اۋدارا وتىرىپ، ونىڭ تاريحي نەگىزى بار ەكەنىن ايتادى.
اقىرتاس كەشەنى – كۇردەلى قۇپيياعا تولى نىسان رەتىندە ەگيپەت كەرەمەتتەرى، افينى اكروپولدارى، ريم كوليزەيى، پەرۋدەگى ماييا سارايلارى جانە انتيكالىق اڭىزدارمەن دەڭگەيلەس جاتقان الىپ قۇرىلىس دەڭگەيىندە باعالانۋدا. ۇلى جىبەك جولى بويىندا ورنالاسقان اقىرتاس كەشەنى 2014 جىلى 25 ماۋسىمدا كاتار مەملەكەتىنىڭ دوحا قالاسىندا وتكەن يۋنەسكو-نىڭ 38 سەسسيياسى بارىسىندا بۇكىلالەمدىك مادەني مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلدى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا:فوليانت، 2017. –س. 127-130 بب.
