مونۋمەنت ساياسي، تاريحي وقيعاعا بايلانىستى ورناتىلعان. اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋعا ارنالعان ەسكەرتكىش 2012 جىلى 31 مامىردا اشىلدى. بۇل مونۋمەنت باس شاھار نۇر-سۇلتاننىڭ وڭ جاعالاۋىنداعى اباي كوشەسى مەن رەسپۋبليكا داڭعىلىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان. اۆتورى – قازاقستان ديزاينەرلەر وداعىنىڭ مۇشەسى ورال الىباەۆ، ول ٴوز جۇمىسىن «قاسىرەت كەرەگەسى» دەپ اتاعان.
«اشارشىلىق قۇرباندارىنا ەسكەرتكىش» مونۋمەنتىنىڭ ساۋلەتتىك كومپوزيتسيياسى ەكى مازمۇندىق بولىمگە نەگىزدەلگەن. مونۋمەنتتىڭ نەگىزگى يدەياسى كوككە قولىن جايىپ، ۇمىتپەن جاردەم سۇراعان، ٴوز ۇرپاعىنا ٴومىر تىلەگەن ايەل-انا بەينەسىنەن كورىنەدى. سونداي-اق، كومپوزيتسييالىق مۇسىندەر دوڭگەلەك جەروشاق بەينەسىندەگى شەڭبەردىڭ ىشىندە، انا مەن بالا بەينەلەرىمەن بىرگە، قازاق حالقىنىڭ ەسكى قورىمدارىندا ورناتىلاتىن بالبال تاس مۇسىندەرى قويىلعان. بۇل كورىنىس ارقىلى اشتىق سالدارىنان ومىردەن مەزگىلسىز وتكەندەر مەن ٴتىرى قالعاندار اراسىنداعى بايلانىس ۇزىلمەيتىنىن بىلدىرەدى. ساۋلەتتىك كومپوزيتسييانىڭ ارتقى قاپتالىنا «قاسىرەت كەرەگەسى» تۇرعىزىلعان.
قازاق تاريحىندا ورنى وشپەس تاريحي كەزەڭدەردىڭ ٴبىرى – اشارشىلىق كەزەڭى. قازاق حالقى 1921 جانە 1932-1933 جىلدارداعى اشارشىلىق ناۋبەتتەن ۇلكەن دەموگرافييالىق وپاتقا ۇشىرادى. بۇگىندە سول جازىقسىز جەر جاستانعان ميلليونداعان قۇربانداردى 31 مامىردا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى جانە رەپرەسسيياعا ۇشىراعاندارمەن بىرگە ەسكە الادى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –446-447 بب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 1-توم. –الماتى: «ارىس» باسپاسى، 2017. –29-ب.
