گاۋhار انا كەسەنەسى – ٴحىى-ٴحىV عاسىرلاردا سالىنعان پورتالدى-كۇمبەزدى قۇرىلىس. تۇركىستان وبلىسى تۇركىستان قالاسىنان وڭتۇستىككە قاراي 4 شاقىرىم جەردە، تۇركىستان–ٴشاۋىلدىر اۆتوكولىك جولىنان سولعا قاراي 400-500 مەتر قاشىقتىقتا ورنالاسقان.
گاۋھار انا – ۇلى اقىن، ويشىل قوجا احمەت ٴياساۋيدىڭ قىزى. اڭىز-اڭگىمەلەرگە سۇيەنسەك، گاۋھار انانىڭ ەمشىلىك قاسيەتى ەرەكشە جان بولعان دەسەدى. ونىڭ قاشان قايتىس بولعانى جونىندە مالىمەت جوق، تەك 1122-1124 جىلدارى تۋىپ، شامامەن 1187-1197 جىلدارى دۇنيەدەن وزعان دەگەن جورامال بار.
اڭىز-اڭگىمەلەردە گاۋھار انانىڭ بالاسى بولماعانىن ايتادى. اكەسى «ەمىڭنەن جازىلعان ادامداردىڭ ٴبارى – سەنىڭ بالالارىڭ» دەپ قىزىن جۇباتقان دەسەدى. انا ومىردەن وتەرىندە: «مەنى ٴىنىم يبراھيم شايحتىڭ قانى توگىلگەن جەرگە قويىڭدار» دەپ اماناتتاعان ەكەن. گاۋھار انانىڭ ٴىنىسى ٴيبراھيمدى حالىق وزدەرى قازعان قۇدىقتان رۇقساتسىز سۋ العانى ٴۇشىن كەتپەنمەن شاۋىپ ولتىرگەن ەكەن. ناقاقتان-ناقاق جانى قيىلعان باۋىرىنىڭ قانى توگىلگەن جەردە گاۋھار انانىڭ مازارى جاتىر. اڭىز-اڭگىمەلەردە گاۋھار انانىڭ اقىلى كوركىنە ساي ەرەكشە جان بولعاندىعى ايتىلادى. پاتشالىق رەسەي كەزىندە ەسكەرتكىش ٴمۇجىلىپ، جارتىسى قۇلاپ قالعان ەكەن. كەيىن ەل تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن عانا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، قايتا كەسەنە تۇرعىزىلدى.
بۇگىندە گاۋھار انا كەسەنەسىنە كەلۋشىلەر وتە كوپ. ٴالى كۇنگە دەيىن كەسەنەسىنىڭ ماڭىندا ەمدىك قاسيەتى بار ارتەزيان سۋى شىعاتىن قۇدىقتار كوپتەپ كەزدەسەدى. كەلۋشىلەردىڭ كوبى دەرتىنە شيپا ىزدەپ، تالاي جاندى ەمدەپ، اۋرۋىنان ايىقتىرعان قاسيەتتى انانىڭ شاراپاتى تيسە دەپ تىلەيدى. تالاي جاندى ەمدەپ، اۋرۋىنان ايىقتىرعان قاسيەتتى انانىڭ شاراپاتى تيسە دەپ تىلەيدى. ٴتىپتى كەيبىرەۋلەر دەرتىنەن قۇلان-تازا ايىعىپ كەتىپ جاتادى. سىرت كەسكىنى ارحيتەكتۋرالىق كەلىستى كەسەنەلەر نەگىزىنەن ايەلدەرگە ارنالعان.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –188-189-بب.
