يسا تىلەنبايۇلىنىڭ كەسەنەسى ماڭعىستاۋ وبلىسى ماڭعىستاۋ اۋدانى شەتپە اۋىلىنان 20 شاقىرىم شىعىس باعىتتاعى الاتورپاداعى "سارىقىز" قورىمىندا ورنالاسقان.
يسا تىلەنبايۇلى (1829-1909) – باتىر، شەشەن، بي، ەل بيلەگەن بولىس، اقىن، 1869-1872 جىلدارى ماڭعىستاۋ قازاقتارىنىڭ پاتشا وتارشىلدارىنا قارسى كوتەرىلىسىن ۇيىمداستىرۋشى قولباسشىلارىنىڭ ٴبىرى. سونىمەن قاتار، يت جۇگىرتىپ، قۇس سالعان ساياتكەر، اسا مەرگەن بولعان ادام. يسا تىلەنبايۇلى دوسان تاجىۇلىمەن بىرگە پاتشا ۇكىمەتىنىڭ رەفورماسىنا قارسى 1873 جىلى كوتەرىلىسكە شىعىپ، بەس جىل كەسكىلەسكەن سوعىستىڭ ورتاسىندا بولدى. پاتشا وكىمەتى كاۆكازدان، ەدىل بويىنان، ورالدان اسكەري قۇرامالار شاقىرتىپ، ٴشيتى مىلتىق، قىلىشپەن عانا قارۋلانعان كوتەرىلىسشىلەر ولارعا قارسى تۇرا المادى. ونىڭ ەل الدىنداعى بەدەلىن ٴوز مۇددەلەرىنە پايدالانعىسى كەلگەن بيلىك وعان كەشىرىم جاساپ، لاۋازىم بەردى. يسا تىلەنبايۇلى 35 جىلداي بولىس بولدى.
يسا ەكى سويلەمەيتىن، قارا قىلدى قاق جارعان ادىلەتتى، وزگەدەن بۇرىن، وزىنە قاتتى تالاپ قوياتىن بي بولعان. ونىڭ بۇكىل ادامي ولشەمى بيلىگىنە سيىپ تۇر. ٴادىل جۇمالىۇلى جيناعان ٴبىر توپ ٴسوزى سونىڭ دالەلى. بىردە اساباي دەگەن قۇرداسى:
– ادام بالاسىن جاقسى-جامان دەپ، بولەتىنىمىز قالاي؟
– ايتسام، ٴبىلىمسىز بولسا – ۇل جامان، شەشەنىڭ ٴتىلىن الماعان – قىز جامان. ٴۇش جەردەن بۋىلىپ، كورگە تۇسكەن جاماننىڭ جامانى. بەتىڭنەن العان قاتىن جامان، ارتىڭنان ۇرپاق ەرمەسە، ول دا جامان. بارىنەن جامانى – ٴتاۋباسىنان بەزگەن ەر، توباسىنان جاڭىلعان ەز، – دەيدى يسا.
يسا تىلەنبايۇلىنىڭ «كۇيكەننەن اتتاناردا»، «حيۋاعا كەتەردە»، «دوساندى جوقتاۋى»، «ويازعا بارۋى»، «بولىس بولىپ جۇرگەندە»، ت.ب. ولەڭدەرى ەل اراسىنا كەڭىنەن تارالدى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –360-361-بب.؛ ٴابىلحايىر سپان. يسا تىلەنبايۇلى. –الماتى: نۇر-الەم، 2004. –305 ب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 2-توم. –استانا: 2018. –345-ب.
