ٴمىرجاقىپ دۋلاتۇلىنىڭ كەسەنەسى قوستاناي وبلىسى جانگەلدين اۋدانىنىڭ قىزبەل اۋىلدىق وكرۋگىندەگى بيدايىق اۋىلىندا ورنالاسقان.
ٴمىرجاقىپ دۋلاتۇلىنىڭ سۇيەگىن تورعايدان جاساقتالعان ارناۋلى ەكسپەديتسييا 1992 جىلى قىركۇيەك ايىندا رەسەيدەگى كارەل اكسر-ٴنىڭ سوسنوۆەتس ستانتسيياسىنان تۋعان جەرىنە اكەلىپ قايتا جەرلەدى. كەسەنەدەن ونشا قاشىق ەمەس 70-80 م جەردە م.دۋلاتوۆتىڭ ەكى قاباتتى مەموريالدىق مۋزەيى ورنالاسقان، وندا جازۋشىنىڭ قىزى گۇلنار دۋلاتوۆا تاپسىرعان سۋرەتتەر مەن جەكە زاتتارى بار.
ٴمىرجاقىپ دۋلاتوۆ (1885-1935) – قازاقتىڭ اسا كورنەكتى اعارتۋشى، قوعام قايراتكەرى، اقىن، جازۋشى، دراماتۋرگ، پۋبليتسيست، پەداگوگ، الاش كوسەمدەرىنىڭ ٴبىرى. XX ع. باس كەزىندەگى قازاق مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنىڭ ٴىرى وكىلى. ٴمىرجاقىپ تورعايداعى ى.التىنسارين اشقان ەكى سىنىپتىق ورىس-قازاق ۋچيليششەسىندە وقيدى. ۋچيليششەدە قازاق ٴتىلى مەن ادەبيەتىنەن احمەت بايتۇرسىنوۆ ساباق بەرەدى، ٴمىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ ادەبي جانە ساياسي قىزمەتى ونىمەن تىكەلەي بايلانىستى بولادى. پەداگوگيكالىق كۋرستاردى ٴتامامداعاننان كەيىن دۋلاتوۆ اۋىلدا ٴمۇعالىم بولادى. ول ٴوز ٴبىلىمىن جەتىلدىرىپ، فيلوسوفييا، ماتەماتيكا، ادەبيەتتى تەرەڭ وقىدى، شىعىس مادەنيەتىن دە، باتىس مادەنيەتىن دە تولىق ٴبىلدى. 1902 جىلى اۋىلدا مۇعالىمدىك قىزمەتىن اتقارا ٴجۇرىپ، بوس ۋاقىتىندا ادەبي كىتاپتار وقىپ، ازدى-كوپتى ولەڭدەر دە شىعارا باستايدى. «قازاق» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ورىنباسارى بولدى. ٴمىرجاقىپتىڭ «ويان، قازاق!» ولەڭى قازاق جاستارىنىڭ ۇرانىنا اينالدى. 1920-1930 جىلدارى م.دۋلاتۇلى «اق جول»، «ەڭبەكشى قازاق» گازەتتەرىنىڭ، «قىزىل قازاقستان» جۋرنالىنىڭ رەداكتسييالارىندا ەڭبەك ەتتى، اۋدارماشىلىق قىزمەتپەن اينالىستى.
الاش باسشىلارىمەن بىرگە جاڭا قۇرىلىس جاعىنا شىعىپ، قالعان ٴومىرىن تۇگەلدەي تۋعان حالقىنىڭ مادەنيەتىن كوركەيتۋ ماقساتىنا ارناۋدى كوزدەگەن ول از ۋاقىت «اق جول» گازەتىنىڭ رەداكتسيياسىندا، ودان كەيىن سەمەي وبلىسىنىڭ سوت ورگاندارىندا قىزمەت اتقارعان. 1928 جىلدىڭ اياعىندا قاماۋعا الىنىپ، 1930 جىلى اتۋ جازاسىنا كەسىلدى، كەيىننەن 10 جىلعا لاگەرگە اۋىستىردى. 1935 جىلى سوسنوۆسك ستانتسيياسىنداعى جازالاۋ لاگەرىندە اۋىر ناۋقاستان كوز جۇمادى. 1988 جىلدىڭ قاراشاسىندا ٴمىرجاقىپ دۋلاتوۆ اقتالدى. ٴمىرجاقىپ شىعارمالارى حالقىمەن قايتا قاۋىشتى. ونىڭ اتىندا كوشەلەر، مەكتەپتەر، تۋعان جەرىندە مۋزەي بار، ەسكەرتكىش ورناتىلعان.
ٴمىرجاقىپتىڭ باسىنا زييارات ەتۋشىلەر شەتەلدەردەن ارنايى كەلىپ جاتادى. ولار كەسەنە ماڭىنداعى مۇراجايعا دا سوقپاي كەتپەيدى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. استانا:«فوليانت» 2017،-410-411 بب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 3-توم. –استانا: 2019. –235-ب.
