كەسەنە قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋدانى ارقالىق قالاسى ماڭىنداعى جاڭاقالا اۋىلىندا ورنالاسقان. كەسەنەنى 1916-1917 جىلدارداعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ تورعاي دالاسىنداعى باسشىسى ٴابدىعاپپار جانبوسىنۇلىنىڭ (1870-1919) جەرلەنگەن جەرىنە 2010 جىلى ۇرپاقتارى ورناتتى.
ٴابدىعاپپار جانبوسىنۇلى – XVIII عاسىردىڭ ورتا كەزىندە شاقشاق جانىبەك، ەسەت تارحاندارمەن بىرگە جوڭعارلارعا قارسى شابۋىلدارعا قاتىسقان. تىلەۋلى باتىردىڭ، نيياز حاننىڭ ۇرپاعى (ابىلاي حان نيياز ٴبيدى حان دارەجەسىندە ۇستاعان).
1916 جىلى 25 ماۋسىمدا رەسەي يمپەريياسىنىڭ ورتا ازييا، قازاقستان جانە تاعى ٴبىرقاتار ايماقتاردان 19 بەن 43 جاس ارالىعىنداعى ەڭبەك جاسىنداعىلاردى «قورعانىس بەكىنىستەرىن جانە اسكەري شەپتەرىن» جاساۋعا قارا جۇمىسقا الۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىلۋى جانە وسى جىلدىڭ 28 ماۋسىم كۇنى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن قورعانىس ٴمينيسترىنىڭ «بۇراتانا حالىقتاردى» تىل جۇمىستارىنا «رەكۆيزيتسييالاۋ» تۋرالى بۇيرىعى قازاق ەلىن تىعىرىققا تىرەدى. تورعاي ٴوڭىرىنىڭ ەل باسشىلارى قۇرىلتاي شاقىرىپ، 13 بولىستىڭ وكىلدەرىن جينادى. قۇرىلتاي ييۋن جارلىعىنا قارسى كوتەرىلگەن حالىق شەشىمى بويىنشا، 6 بولىس ارعىن، 6 بولىس قىپشاق، ٴبىر بولىس نايمان ەلىن باسقاراتىن ەلباسشىسى-حان سايلاۋدى ماقۇلداپ، ٴابدىعاپپار جانبوسىنوۆتى حان سايلايدى. اتا داڭقى بار، بابا سالتى بار، ونەگەلى ٴداستۇرى بار، ونەرلى ٴىسى بار، ايبارلى كۇشى بار، ٴابدىعاپار اعاشتان ٴتۇيىن تۇيگەن. ەل ونى جادىنا حالىق شەجىرەسىن حاتتاعان، بايسالدى، از سويلەپ، كوپ ٴىس تىندىراتىن، ەلىنە ەلەۋلى، حالقىنا قالاۋلى ازاماتى دەپ تانيتىن.
ٴابدىعاپپار جانبوسىنۇلى ٴوزى باسقارعان تورعاي ەلىن مەتروپولييانىڭ بيلىگىن مويىندامايتىن، قۇقىلى اۆتونومييالىق ايماق دەپ سانادى. ول 1916 جىلعى وقيعالارعا دەيىن سۋارمالى ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ، ٴوز اۋىلىندا مەكتەپ اشقان. دالاداعى زور ىقپالى مەن بەدەلىن پايدالانىپ، 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىس كەزىندە ا.يمانوۆتىڭ تۋىنىڭ استىنا مىڭداعان اسكەردىڭ بىرىگۋىنە ىقپال ەتتى. ٴابدىعاپپار كوتەرىلىسشىلەردى 20 ادامنان تۇراتىن حالىق وكىلدەرىنىڭ كەڭەسى ارقىلى باسقاردى. ول كەڭەستەردىڭ ٴى سەزىنە (ورىنبور، 1918 ج. ناۋرىز) قاتىسىپ، كەيىن كەڭەس وكىمەتىنىڭ ساياساتىن جۇرگىزۋدەن باس تارتتى. قىزىلاسكەرلەر قولىنان زاۋرە قوپاسىندا قازا تاپتى.
قازاق حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن بوستاندىعى ٴۇشىن كۇرەسكەن، سول جولدا ٴشايت بولعان ٴابدىعاپپار حان جانبوسىنۇلىن حالقى قۇرمەت تۇتادى. ول حالقىمىزدىڭ ماقتانىشى، ۇلتتىق بىرلىگىمىزدىڭ، يدەولوگييالىق ساياساتتى جۇرگىزۋدىڭ نىشانى بولىپ قالا بەرمەك.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. -420-422-بب.؛https://e-history.kz/kz/contents/view/1885© e-history.kz؛ قاسيەتتى قازاقستان. 3-توم. –استانا: 2019. –206-ب.
