قاپال باتىر كەسەنەسى ساۋلەت ونەرى ەسكەرتكىشى بولىپ تابىلادى. الماتى وبلىسى ەسكەلدى اۋدانى، تالدىقورعان-قاپال جولىنان 80 شاقىرىم جەردە ەشكىولمەس تاۋىنىڭ باۋرايىندا ورنالاسقان. كەسەنە قاپال باتىردىڭ جەرلەنگەن بەيىتىنىڭ ۇستىنەن 2002 جىلى سالىنعان. بەس كۇمبەزدى ٴتورتبۇرىشتى بولىپ اق سيليكات كىرپىشىنەن قالانعان، كۇمبەزدەرى مەتالدى كونسترۋكتسييالاردان جاسالىپ، تسينكتەلگەن جەزىمەن قاپتالعان.
قاپال باتىر جانىسۇلى (شامامەن 1513-1606) – جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى كۇرەستە اتى شىققان باتىر، ەل بيلەگەن ۇلىس بەگىلەردىڭ ٴبىرى، كورنەكتى قولباسشى. شوقان ٴۋاليحانوۆتىڭ «جوڭعار وچەركتەرى» جازبالارىنداعى «قاپال ستانساسى قاپال باتىردىڭ ەسىمىمەن اتالعان» دەگەن ٴبىراۋىز پىكىرى قاپال باتىردىڭ ٴقابىرىن تاۋىپ، انىقتاۋعا تۇرتكى بولدى. شوقان ٴۋاليحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرىنەن جانە كەيبىر دەرەككوزدەرىنەن قاپال باتىر قاسىم حاننىڭ نەمەرەسى – شىعاي حاننىڭ بالالارى تاۋەكەل، وندان جانە ەسىممەن ٴوزارا سىيلاستىقتا بولعان. شىعاي حان دۇنيە سالىپ، ونىڭ ورنىنا ۇلكەن ۇلى تاۋەكەل تاققا وتىرىپ، ەل بيلەگەن كەزىندە ونىڭ ىنىلەرى وندان مەن ەسىم جانە قاپال باتىر تاۋەكەل حاننىڭ قولباسشىلارى بولعان. وسى كەزەڭدە قاپال باتىر سىر بويىن سىرتقى جاۋلاردىڭ قانقۇيلى شاپقىنشىلىعىنان بوساتىپ، ەل ەركىندىگىنە ٴوز ۇلەسىن قوسادى. ال تاۋەكەلدەن كەيىن تاققا وتىرعان ەسىم حان تۇسىندا دا قاپال باتىر ونىڭ ەڭ سەنىمدى سەرىگى ٴارى باس ساردارى، ياعني قولباسشىسى بولعان.
قازىرگى كەزدە قاپال باتىردىڭ ەسىمىمەن الماتى وبلىسىنداعى كەنت، بەلگىلى شيپاجاي، وزەن، تاراز قالاسىنداعى كوشە مەن كانال جانە جامبىل وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىنداعى اۋىل، شىمكەنت قالاسىنداعى ۇلكەن داڭعىل اتالادى. قاپال باتىردىڭ اتى بەرىلىپ، وسىنداعى تەمىرجول ۆوكزالىنا جاقىن الاڭدا بيىكتىگى 14 مەتر بولاتىن ات ۇستىندەگى ەڭسەلى ەسكەرتكىش بوي كوتەردى. “قاپال-اراسان” ساناتورييىنە الىپ باراتىن الماتى-وسكەمەن تراسساسىنىڭ بويىندا بيىكتىگى 2 مەتردەن اساتىن تۇعىرعا باتىردىڭ ٴمۇسىنى ورناتىلدى. «قاپال باتىر ورەندەرى» اتتى شەجىرە، «قاپال باتىر» (ٴا. ايماق) دەگەن داستان جازىلدى.
قاپال باتىردىڭ تۋعان، وسكەن ولكەسى تاريحي وقيعالار مەن تاسقا قاشالعان ەسكەرتكىش بەلگىلەرگە باي. ەجەلگى داۋىرلەردە ادامدارعا باسپانا بولعان قورعاندار مەن ۇڭگىرلەر مەكەنىنىڭ ورتالىعى سانالعان قاپال كەنتىنىڭ اتاۋىنا بايلانىستى بابانىڭ ەسىمى دە ەل جادىندا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ساقتالىپ كەلەدى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –303-304-بب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 1-توم. –الماتى: «ارىس» باسپاسى، 2017. –294-ب.؛ پانزابەكوۆ ك. ەرالى ە. قاپال باتىر // انا ٴتىلى، 23-قاڭتار، 2014 ج.
