مەشىت باتىس قازاقستان وبلىسى كازتالوۆ اۋدانى جالپاقتال اۋىلىندا ورنالاسقان قاسيەتتى ورىن. مەشىتتى 1885 جىلى قازان تاتارى قوجانتاي قاجى سالدىرعان. 1988 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن مەشىت ەكى قاباتتى، ەكى مۇنارالى ساۋلەتتىك ەسكەرتكىش بولىپ تابىلادى.
مەشىت قىزىل كىرپىشتەن قالانعان. كۇيدىرىلگەن كىرپىش رەسەيدىڭ ساراتوۆ وبلىسى ەرشوۆ اۋدانىنان 30 نار تۇيەمەن تاسىلىپتى. كىرپىش شىعاراتىن زاۋىت كىرپىشتى تۇششى سازدى توپىراققا جىلقىنىڭ ٴسۇتى مەن قىلىن يلەپ، كۇيدىرىپ دايىنداپتى. نەگىزىنەن مەشىت تاتار جوباسى بويىنشا كۇمبەزسىز سالىنعان. ٴبىرىنشى قاباتىندا بالا وقىتاتىن، ٴدارىس وقيتىن بولمە بولعان، دارەت الاتىن دا بولمە وسىندا ورنالاسقان. مەشىتتە ٴبىر مەزگىلدە 400 ادام بىردەي اللاعا قۇلشىلىق ەتە الادى ەكەن. وسىندا عۇمار قاراش ٴدارىس بەرگەن دەگەن دەرەك بار. استىڭعى قاباتى، ياعني جەرتولەسىنەن وتىن جاعىپ جىلىتىلىپتى دەگەن دەرەكتەر بار. ال وتىن رەتىندە جالپاقتال اۋىلىنان 10 شاقىرىم جەردەگى اقكول (ساكرىل) كولىنەن قامىس اكەلىپ، پايدالانىلعان. ىشكى ارلەۋ جۇمىستارى ساپالى تسەمەنت جانە اك، تاعى دا باسقا ساپالى قوسپالار قوسىلىپ جاسالىپتى. مەشىتتىڭ سىرتقى كورىنىسى ارلەنبەگەن، ٴوزىنىڭ بۇرىنعى قالانعان تابيعي تاستارى كۇيىندە تۇر. شاتىرلىق اعاش بالكالار جانە ەدەندەرى قالىڭ ەمەن اعاشىنان سالىنعان.
1936 جىلعا دەيىن مەشىتتىڭ ەسىگى اشىق بولعان. كەڭەس ۇكىمەتى ورناۋىنا بايلانىستى، قوس مۇناراسى قيراتىلىپ، مولدالار قۋعىندالىپ جابىلىپ قالادى. 1937-1983 جىلدار ارالىعىندا مەشىت عيماراتى جالپاقتال اۋداندىق مادەنيەت ٴۇيى بولادى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا (1941-1945) مەشىت استىق جانە ازىق-تۇلىك ونىمدەرىن ساقتايتىن قويما رەتىندە پايدالانىلدى. 1983-1987 جىلدارى بوس تۇردى. تەك 1988 جىلى قايتا كۇردەلى جوندەۋدەن ٴوتىپ، 1995 جىلعا دەيىن جالپاقتال اۋداندىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى بولىپ جۇمىس ىستەدى.
1995 جىلى جالپاقتال اۋداندىق اكىمشىلىگىنىڭ № 95 قاۋلىسىمەن اۋداندىق مۇسىلماندار مەشىتى بولىپ قايتا قۇرىلدى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ وڭىرلىك قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –178 ب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 2-توم. –استانا: 2018. –280-ب.
