كەسەنەنىڭ ورنالاسقان جەرى – باتىس قازاقستان وبلىسى سىرىم اۋدانى توعاناس اۋىلدىق وكرۋگىندەگى قاراوبا.
باتىس قازاقستان وڭىرىنە «دادەم اتا» اتپەن ايگىلى جۇماعازى حازىرەت تاڭكەۇلى ٴحىح عاسىردا ٴومىر سۇرگەن ٴدىن عۇلاماسى. ەل اۋزىندا ساقتالعان اڭىزعا قاراعاندا ول تۇركىستان شاھارىندا ٴبىلىم الىپ، قوجا احمەت ياساۋي دۇربەسىندە يماندىق قىزمەت اتقارعان. ول جايىندا كەزىندە اقساقالداردان ەستىگەن مىناداي اڭگىمە ايتىلادى: «اتامىز بالا كەزىندە ٴبىر كۇنى نامازعا بارىپتى. ناماز وقىلىپ بولىپ، يمام شىعىپ كەتكەن سوڭ، جۇماعازى اۋليە سىزدەر جاڭا كىمگە ۇيىدىڭىزدار دەپتى، سوندا كوپشىلىك نە دەپ تۇرسىڭ، يمامعا ۇيىدىق دەپ جاۋاپ قايتارىپتى. سوندا بالا: «جوق، سەندەر كوك سيىرعا ۇيىدىڭدار»، – دەپتى. سودان بالانى يمامعا الىپ بارىپتى. يمام: «مەن ناماز وقىپ وتىرعاندا ويىم تابىننان ٴبولىنىپ كەتكەن كوك سيىر قاي جاققا كەتتى ەكەن دەگەن ويدا وتىر ەدىم، مىنا بالا سونى ٴبىلىپ وتىر دەپتى. مەن تامشى، مىنا بالا كول»، – دەگەن ەكەن.
تۋعان جەرىنە ورالىپ، مەشىت-مەدرەسە اشىپ، ەلگە رۋحاني ٴبىلىم تاراتقان جۇماعازى حازىرەتتىڭ قاسيەتى، ەرەك تىلسىم كۇشى تۋرالى اڭىز-ٴاپسانانىڭ ٴبىرى: «جۇماعازى حازىرەت تۇركىستاننان ورالعان سوڭ قازىرگى سىرىم مەن تەرەكتى اۋداندارى ارالىعىنداعى جەردى جايلاپ وتىرعان قازاق رۋلارىنىڭ اقساقالدارىنا جولىعىپ، قونىس سۇراپتى. ٴبىراق رۋباسىلار جۇماعازىنىڭ وتىنىشىنە قۇلاق سالمايدى. سول كەزدە بۇرىلىپ كەتىپ بارا جاتقان جۇماعازى حازىرەتتىڭ ارقاسىنان لاۋلاپ وت كورىنگەن ەكەن. مۇنى بايقاعان ٴبىر اقساقال: «وۋ، جۇرتىم، مىنا ادام تەگىن كىسى بولمادى، كيەسى ۇرار، ٴوتىنىشىن ورىنداپ، جەر ٴبولىپ بەرمەسەك بولماس!» – دەگەن ەكەن دەيدى.
ونىڭ بويىنداعى ەرەكشە قاسيەتىن سيپاتتاعان كەلەسى ٴبىر اڭىزدا: «جۇماعازى حازىرەتتىڭ ەرتە كۇزدە جاڭا قاتقان اڭقاتى وزەنىنىڭ ۇستىنەن تارانتاس اربامەن ٴوتىپ كەتكەندىگى ٴسوز بولادى. سوندا قابىرشاق مۇز اربانى قاۋىرسىن قۇرلى كورمەي كوتەرگەن، ال اربا سوڭىنان ەرگەن كۇشىك يت مالتىعىپ، سۋعا باتا بەرگەن ەكەن. قازىرگى تاماساي، ٴۇبىنيياز جايلاۋى دەگەن جەرلەر سول كەزدە جۇماعازى حازىرەتتىڭ ۇلەسىنە بەرىلگەن جەرلەر بولسا كەرەك. ال قىستا قىستاۋى قاراوبا بەتتە بولعانىمەن، جاز جايلاۋى وڭتۇستىك باتىس جاقتاعى قاۋىز، تاماساي دەپ اتالاتىن كەڭ جازىق بولعان.
ونىڭ بويىنداعى ەرەكشە قاسيەتىن سيپاتتاعان كەلەسى ٴبىر اڭىزدا: «جۇماعازى حازىرەتتىڭ ەرتە كۇزدە جاڭا قاتقان اڭقاتى وزەنىنىڭ ۇستىنەن تارانتاس اربامەن ٴوتىپ كەتكەندىگى ٴسوز بولادى. سوندا قابىرشاق مۇز اربانى قاۋىرسىن قۇرلى كورمەي كوتەرگەن، ال اربا سوڭىنان ەرگەن كۇشىك يت مالتىعىپ، سۋعا باتا بەرگەن ەكەن».
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –273 ب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 2-توم. –استانا: 2018. –271-ب.
