شانىشقىلى بەردىقوجانىڭ كەسەنەسى قاراعاندى وبلىسى قارقارالى اۋدانى تەمىرشى اۋىلىندا ورنالاسقان. باتىردىڭ ٴولىمى تۋرالى ٴارقيلى دەرەك بار. ٴماشھۇر-ٴجۇسىپ كوپەەۆ دەرەگىندە «ٴوزىن جاۋ ولتىرەرىن بىلگەن سوڭ، جولداسىنا: «جاۋ جەرىندە قالدىم عوي، مەنىڭ سۇيەگىمدى الىپ كەتە الماسسىڭدار، ٴبىر بارماعىمدى كەسىپ الىپ، ماڭايلاس جەرلەرىنە كومىڭدەر دە، سوعان تام سالىپ، «بەردىقوجا تامى» اتاڭدار. مەنى ەسىنە العاندار دۇعا قىلىپ وتەر» دەگەن ەكەن.
شانىشقىلى بەردىقوجا باتىر (1708-1786) – ابىلاي زامانىنداعى جوڭعارلارعا قارسى شايقاستا قول باستاعان باتىرلاردىڭ ٴبىرى. تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، بەردىقوجانىڭ ەرجۇرەك قولباسشى جانە قابىلەتتى ەلشى بولعانىن اڭعارامىز. بەردىقوجا باتىرسىز حان كەڭەسى وتكىزىلمەگەن، جورىققا دا شىقپاعان. 1723-1727 جىلدارى جوڭعار قونتايشىسى سەۆان رابداننىڭ 100 مىڭ ادامدىق قالىڭ قولى قازاق جەرىنە قايتادان جويقىن شابۋىل باستاعاندا حان ابىلايدىڭ قاسىندا قابانباي، بوگەنباي، ناۋرىزبايلارمەن قاتار بەردىقوجا باتىر دا قول باستاپ، ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. ٴماشھۇر-ٴجۇسىپ بابامىز «ابىلاي زامانىنداعى ەڭ اتاقتى، سەنىمدى باتىرلاردىڭ ٴبىرى بولعان» دەپ سيپاتتايتىن بەردىقوجا سول سوعىستا ويراتتاردىڭ بىرنەشە باتىرىن جەكپە-جەكتە جەر جاستاندىرعانى، اسكەرىن شابۋىلعا شەبەر ۇيىمداستىرا بىلگەندىگى حالىقتىڭ جىر-داستاندارىندا ايتىلادى.
بەردىقوجا باتىر جوڭعارلارعا قارسى بۇلانتى جانە اڭىراقاي شايقاسىنا، ال 1756 جىلى ابىلاي حان اسكەرىنىڭ قۇرامىندا قازاق جەرىنە باسىپ كىرگەن قىتاي اسكەرلەرىنە قارسى جورىققا اتتانادى. «بەردىقوجا باتىر» اتتى داستاندا بەلگىسىز اۆتور: «قانداسقان دۇشپانى – قىتايلىقتار مەن قارا قالماقتار» (جوڭعارلار – اۆت.) دەپ جازادى. 1771 جىلى كوكتەمدە سارىارقا دالاسى ارقىلى ٴوتىپ، جوڭعارلاردىڭ بوساپ قالعان كەڭ-بايتاق جەرىن يەلەنبەك بولعان ەدىل قالماقتارىنا قارسى «شاڭدى جورىق» شايقاستا قول باستاعان بەردىقوجا باتىردىڭ قولى قالماقتاردىڭ 40 مىڭ اسكەرىن ويسىراتا جەڭەدى.
قازاق حاندىعىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ جولىندا باتىر قىتاي، رەسەي جانە قىرعىز ەلدەرىمەن مامىلەگەرلىك كەلىسسوزدەر جاساعان. 1783 جىلى 13 شىلدەدە العاشقى رەت ەرتىس شەكارالىق شەبىنە، سەمەي بەكىنىسىنىڭ كومەندانتى، رەسەي اسكەرىنىڭ كاپيتانى، عالىم ي.اندرەەۆكە كەلەدى. اتاقتى قازاق باتىرىنىڭ ەرتىس وڭىرىندەگى پاتشا وكىمەتى جاندايشاپتارىنىڭ نيەتىن بىلمەكشى بولىپ كەلگەن ساپارى، ي.اندرەەۆتى قاتتى تاڭعالدىردى. ي.اندرەەۆ 18 جىل بويى بەردىقوجا باتىردىڭ الاتاۋ قىرعىزدارىن وڭتۇستىك-شىعىس جانە وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ اۋماعىنا شەكارادان بەرى وتكىزبەي ۇستاپ تۇرعانىن جازعان.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا:فوليانت، 2017. –310-312-بب.؛ قاسيەتتى قازاقستان. 3-توم. –استانا، 2019. –128-ب.
