Türbe, Kostanay ili, Amangeldi ilçesi, Amantogay köyü civarı, Karınsaldı nehri yakınında yer alan dini bir nesnedir. Türbe, 2008’de Kutan evliyanın torunları tarafından yeniden inşa edilmiştir.
Kutan (gerçek adı Kuttıbay) Atalıkoğlu (yaklaşık 1670–1790), evliya, falcı, şifacı/hekim, elçi, bi (bey)dir. Ulıtau bölgesinde doğmuştur. Babası Atalık, Jangir Han döneminde ünlü bir kahraman idi.Kutan Baba’ya çocukluğundan beri evliyalık konmuştur. Tüm hayatını halkın sağlığına, memleketin kaderine adamıştı. Kutan evliya, Abılay Han zamanında Han'a danışman ve Bi/bey olmuştu.
Tarihi verilerde, Tauke Han başkenti Ulıtau'a değiştirerek, Moğollarla savaş sırasında destek verir umuduyla 1686-1695 yıllar arasında Rus devletiyle yakınlaşmaya çalır ve arka arkaya beş kez elçi gönderdiği kaydedilir. Atalıkoğlu Kuttıbay, 1695'te Rus halkına, Kazak Hanlığı elçilerinin yöneticisi olarak gitmiştir. Bu olay göçebe memleketimizin diplomatik politikası tarihinde altın harflerle yazılmıştır.
Babası Atalık tarafından, Han’ın etrafındaki tecrübeli Orazay gibi meşhur insanların terbiyesinde yetişen Kuttıbay'ın (Kutan) ismi, o dönemdeki tüm Kazak topraklarına yayılmıştır. Kazak tarihinde özel bir konuma sahip olan bu şahsa halk, büyük saygısı, sevgi gösterir ve halk Kuttıbay’ı,Kutan olarak adlandırmış. Günümüzde, Kişitau-Ulıtau bölgesinde yaşayan Aktaş kabilesinin bir parçası Kutan adıyla anılır. Kuttıbay (Kutan) hakkındaki bilgiler, M. Karatayev, H. Suyinşaliev, M. Magauin, A. Seydimbek gibi meşhur araştırmacıların eserlerinde, eski edebiyat kitaplarında, halk şecerelerinde bazen Kuttıbay bazen Kutan ismiyle anılmıştır. Onu Kutan evliya olarak tanıtan, ünlü halk yazarı ve etnografı S. Kenjeakhmetov, yerel tarih konusu hakkında çalışma nesnesi haline getirtmişti.
Kutan Bi'nin: "nefesim tükendiği yerine gömün" dediği vasiyetine göre, ilkbaharda, halk Tobıl-Kusmurun tarafına yazlık otlaklarına göçerken, evliya vefat eder ve cesedi buraya gömülür. Halk arasındaki hikayelere ve şecerlere göre de Kutan’ın, yaklaşık doksan yaşında vefat ettiği söylenir.
Torgay halkı bi, evliya Kutan'a özel bir saygı duymuş ve pir tutmuştur. Hasta ve hamile olamayan kadınlar kutsal bir mekan olarak, geceyi o mezarının başında geçirir, dua eder, dertlerine derman ve hastalığına şifa isterlermiş.
Kaynak: 1. Kazakistan'ın Ülke Çapındaki Kutsal Objeleri. Nur-Sultan: Foliant, 2017,S. 281.
- Kutsal Kazakistan. 3. Cilt, Nur-Sultan, 2019, S. 227.
