Dini yapı Kostanay şehri, Al-Farabi bulvarında yer almaktadır. Müslüman camii veya Akmescid adlı bu bina 19. yüzyılın sonundaki eşsiz bir dini-mimari eserdir. Mescid, yerel halkın sadaka kurumu hesabıyla inşa edilmiştir. Yeni mescide temel masrafı, Arakaragay vekli Minaydar Kılışbayev, Esentay Hajı, şair Nurjan, Karim, Leker Haji gibi zengin Kazaklar tarafından toplanılmış ve Troysk'teki “kardeşYauşevler” ticaret evinin temsilcisi olan Tatar tüccarı Abduali Ahmedhanoğlu Yauşev göndermiştir. Sonra inşaat malzemeleri gelmeye başlamış ve mescid inşasına yaklaşık 1000 kişi katılmıştır. Desenini oluşturmak ve süslemek için Sankt-Peterburg şehrinden uzmanlar, ressamlar ve Kazan şehrinden ustalar, davet edilmiştir. Onların konaklama yerleri ve yiyecekleri, vekil Arakaragay tarafından sağlanmıştır. 1893’te mescidin inşası tamamlanmış ve hizmete sunulmuştur.
Mescid yandırılmış tuğladan yapılmıştır. Mescidin alanı 844.3 metrekare, bir minareli, iki katlı, kubbesinin yüksekliği 18.890 metrekare, minarenin yüksekliği 22.745 ve 1000 kişi için inşat edilmiştir. Yüksekliği 6 metre olan mescid binası bölümlere ayrılmıştır. Mescidin yarı dairesel çıkıntısı, ezan okunan yüksek bir minareyle sona ermektedir.
1930'a kadar mescid tüm Müslümanlar için hizmet etmiştir. Sovyetler döneminde mescid gece kulübü olarak kullanılmış. İkinci Dünya Savaşı sırasında bina, bir tahliye noktası olarak kullanılmış ve savaştan sonra genç seyirciler sineması yer almıştır. 1980-1991'de binaya bölgesel flarmoni barındırılmıştır. 1 Kasım 1991'de mescid halkın hızmetine tekrar iade edilmiştir. 2002’de mescidye ünlü bir din alimi olan Maral İşan Kurmanoğlu’nun adı verilmiştir.
Kaynak: 1. Kazakistan'ın Ülke Çapındaki Kutsal Objeleri. Nur-Sultan: Foliant, 2017,S. 287.
- 2. Kutsal Kazakistan. 3. Cilt, Nur-Sultan, 2019, S. 201.
