Şortanbay şairın türbesi, Şet ilçesi, Aksu-Ayulı köyünün 6 km güneybatısında yer almaktadır.
Şortanbay Kanayoğlu (1818-1881), zamanın hakikatın haykıran bir yırcı, şair ve edebiyatımızdaki "Zar Zaman" adlı ünlü dönemin en büyük temsilcilerinden biridir.
O tüm yaşamı ile boyundaki şiirsel yeteneğini, sömürge, baskı altındaki yerli halkının ağır durumu, onun geleceği hakkında ihtaflara adayarak, yaşadığı dönemin belaların, diğerinlerden önce fark etmiş ve açığa çıkarmak için çabalamıştır. Şair, yalnızca belirli bir ortamın veya bölgenin değil, tüm halkın muhtaç durumun yırlamış ve birçok insanın ağıtçısı gibi olmuştur.
Şairin, şiirlerin ilk yayınlayan akademisyen V. Radlov olmuştur. Şortanbay'ın şiir koleksiyonu Kazan şehrinde yayınlanmış, Sovyet döneminde eserleri çeşitli koleksiyonlarda basılmıştır."Şortanbay'ın bala zarı" (Ekim 1888-1916), "Zar zaman", "Zaman ahır" adlı şiirleri, V.V. Radlov koleksiyonlarında, "Erden batırga aytkanı" adlı şiiri, I. Altınsarin’in antolojisinde (1879) yayınlanmış.Efsaneye göre, Şortanbay şair, ölümü sırasında, ülkenin önde gelenlerine: “Benim mezarıma taş koymayın, halkı bozulan zaman gelecek, Allah’tan korkmayan pek çok insan, mezarıma gelerek cesedime işkence yapabilir. Bundan dolayı mezarımı kimsenin bilmemesi iyi olur" diyerek vasiyet etmiş.
Türbenin planı yuvarlak ve kubbelidir. Kubbenin içi ahşap direkler ile sabitleşmeştir. Ayrıca, ahşaplı bir direk giriş kapısına da destek vermekte. Hücrenin içinde, köşelerinde kemer şekilinde boşluklar yer almaktadır.
Kaynak: 1. Kazakistan'ın Ülke Çapındaki Kutsal Objeleri. Nur-Sultan: Foliant, 2017, S. 271.
- Kutsal Kazakistan 3.cilt, Nur-Sultan, 2019, 190.
