Isatay Hazret Camii, Aktöbe eyaletinin Irgiz ilçesinin Caisanbai köyünün 7 kilometre güneydoğusunda yer alan bir anıttır. Cami ilk kez 1983 yılında KazSSR Tarih ve kültür anıtlarının korunması Derneği'nin mimari ve sanat seferi (yöneticisi -S. Acigali) tarafından araştırıldı. Isatay Camisi hakkında S. Acigali “Göçebeler mimarisi Avrasya tarihi ve kültürü fenomeni” monografisi ve“Anıtlar – ülkenin tarihi" kitabını yayınlandı, 1984 yılında yerel öneme sahip tarih ve kültür Anıtı olarak devlet korumasına alındı.
Halk ağızında konuşulan tarihte, yirminci yüzyılın başlarında babası için Şombal diye zengininoğlu Ağımbay bir cami inşa ettirdi. Cığa diye usta, şakirtleri Beisenğali, Hasen’le birlikte tuğlaları orada kuyar, yakar ve hazır olunca camii inşaasına kullanır. Camii iki odadan, giriş ve büyük odadan oluşur. Girişte kitap için raplar konur. Duvarları çiğ ham kerpiçle pişirilen kırmızı tuğlalar karışık inşa edilmiştir Kule odalara yan ayırı inşa edilen. Kule, odalara bitişik olarak ayrı ayrı inşa edilmiştir. Koni şeklindeki kulenin başında, tuğladan örgülü dairesel bir merdiven, ezan'ın okuma yerine çevrilir.
Camii inşaatı tamamlanmasından sonra Irgız ilçesi aksakal-tauip bolısı Saudabek Satbayulı, Isatay Satıbaldıulı’n (yaklaşık 1860-1930) Temir ilçesinden uezinden aldırdı ve bu caminin İmamı olarak atadı. 8 Mart 1930'da Kızıl hükümet aktivistleri, caminin devlet yönetimine alınmasını ve bir depo olarak kullanılmasını talep ediyor. Mukatay Ahun, Aicarkın, Tumenbai Khan ve Issatay Ahun gibi ülkedeki güçlü insanlar 400'den fazla insanı topladı ve bu istismara karşı çıktılar. Irgız'dan 50-60 kişilik bir grup olarak mücadele edenleri Kyzylorda'dan Akaev liderliğindeki 15 Kızıl-Ordu askerisilahla ele geçirdi ve Isatai, yukarıdaki isyancıların liderleriyle birlikte öldürüldü. Böylece, Isatai Ahun 30'ların "Irgız ayaklanmasının" kaynağı oldu.
Referans: Kazakistan'ın bölgesel kutsal objeleri. - Astana: Foliant, 2017. - 136-s; 2. Kutsal Kazakistan. Cilt 2. - Astana, 2018. - 67 S.
