Mavi Cami (XX yüzyılın başında) - bir cami, medrese, bir konuttan oluşan bir kompleks. Aktöbeeyaletinin Mugalcar ilçesinin Or köyünde yer almaktadır. 2010 yılında, araştırmacı S.E Acigali tarafından «Han molasi» Mezarlığı ve onun tarihi bölgesi hakkında yapılan araştırma çalışmalarında, Or köyünde bir caminin olduğu belirtildi.
Yerel sakinlere göre, kompleks 1902-1905 yıllarında tama boyundan toplanan fonlar üzerine inşa edilmiştir, bu nedenle cami "Tama mavi Camii"olarak adlandırılır. Başlangıçta caminin başka bir yerde inşa edilmesi planlandı, araziyi seçerken Tatar ustası, yankı sesinin iyi geldiğini gördü ve burada inşa etmeye karar verdi.
Elek, Or, Cem nehirlerindeki bu tek cami, kuzeyden güneye uzanan Dikdörtgen ve tek katlı bir binadır. Binanın temeli taştan, kil ile işlenmiş siyah taşlardan inşa edilmiştir. Binanın yüzeyi ahşap kütüklerle kaplıdır ve çatı düz sac metaldir. Genel olarak, medrese dört kapı ve yedi pencere açıklığından (doğu tarafında bir pencere kapıya dönüştürülen) oluşur. Aksakal tama Kosuak Camii'nin açılış töreninde yaklaşık bir buçuk saat kutsandı. Camii'nin ilk kez imamlığını Tobacan diye Buhara’da eğitim gören din adamı yaptı. Halkı onu sarı İşan olarak adlandırıldı. Tobacan işanın sesi o kadar yüksekti ki, sabah namazına ezan çağırdığında 15-20 km uzaklardan sesi duyulyordu.
Embi, Aşısay köyünün tüm sakinleri Cuma namazı için Mavi Camii'ne gidiyorlardı. Sovyet hükümeti döneminde köy hükümdarı olan Belyakov ve Boranbay traktörleriyle caminin kubbesini yıkmışlar. Ama bir yıl olmadan, ikisi de tüm ailesiyle birlikte ölmüşler.
Yüzyıllardır atalarımızın mirası olan caminin duvarları kazsız bir durumda tutulmaktadır. Caminin yakınında çocukların eğitildiği ve bilim aldığı bir taş medrese bulunmaktadır.
Kaynak:Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. –Астана: Фолиант, 2017. –123-б.; 2. Қасиетті Қазақстан. 2-том. –Астана: 2018. –109-б.
