باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى اتىراۋ قالاسىنان 50 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. حرونولوگييالىق مەرزىمى:ٴحىىى-حVٴى عع.
سارايشىق باتىس پەن شىعىس ەلدەرىن بايلانىستىرعان ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى ماڭىزدى قالالاردىڭ ٴبىرى، كەيىن حان ورداسى بولعان ورتاعاسىرلىق قالا. سارايشىق تۋرالى العاشقى دەرەكتەر ورتاعاسىرلىق جازبا دەرەكتەردە كەزدەدى.
سارايشىق – التىن وردا يمپەريياسىنىڭ ىدىراپ جاتقان رۋلارى مەن ۇلىستارى جانە نوعاي رۋلارىنىڭ باسى بىرىككەن قالا. ول – التىن وردانىڭ ٴىرى ساۋدا ورتالىعى، عىلىم مەن مادەنيەتتىڭ وشاعى، باتىس ولكەدەگى يسلامنىڭ العاشقى ٴدىني ورتالىعى بولعان قالا. سارايشىقتا سالتاناتتى ساۋلەتتى سارايلار، كەرۋەن-سارايلار، مونشالار، مەشىت-مەدرەسەلەر جانە باسقا دا عيماراتتار سالىندى. قالانىڭ كەلبەتىنەن شىعىستىڭ اسەرى ايرىقشا بايقالدى. كەرۋەن ساۋداسىنان كەلەتىن ٴتۇسىم، اسكەري ولجا، جەرگىلىكتى حالىق تولەيتىن سالىق جانە اسا مول ارزان ەڭبەك كۇشىنىڭ ەسەبىنەن سارايشىق قالاسى تەز ٴوستى.
XIV عاسىردا سارايشىقتى اقساق تەمىر جەرمەن-جەكسەن ەتتى، ٴبىراق XV عاسىردىڭ 30-40 جىلدارى قايتادان قالپىنا كەلىپ XV عاسىردىڭ اياعى - حVٴى ع. قازاق حاندىعىنىڭ استاناسى بولدى.
بۇل جەردە قاسىم حان جانە باسقا دا حاندار، بەدەلدى تۇلعالار، مۇحاممەد پايعامباردىڭ ۇرپاقتارى دەپ سانالعان سەييدتەر، شەيحتەر، مولدالار، قاجىلار، حافيزدەر، سۋفييلەر داۋرىشتەر ٴومىر ٴسۇرىپ، جەرلەنگەن. سارايشىق پانتەونى بيلەۋشىلەر مەن اتاقتى ادامداردى جەرلەيتىن كيەلى ورىن بولعان. 1580 جىلى (كەيبىر مالىمەتتەردە 1581 ج.) دون، ەدىل كازاكتارىنىڭ شاپقىنشىلىعىنان قالا ٴبىرجولاتا قيراپ، كۇلگە اينالدى.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –141-142 بب.
