قىزىلوردا وبلىسى جاڭاقورعان اۋدانى ورتالىعىنان 30 شاقىرىمداي قاشىقتىقتا ورنالاسقان. تولەگەتاي بابا – كۇشىلىك حاننىڭ ۇرپاعى، ٴحىىى؟؟؟ع. باسىندا ٴومىر سۇرگەن دەگەن بولجام بار.
نايمانداردى جەر-جەرلەرگە بولگەن كەزدە تولەگەتاي وزگەنت-تۇركىستان وڭىرىنە جىبەرىلەدى. بۇرىن دا ٴبىرىنىڭ اتاعىن سىرتتاي بىلەتىن تولەگەتاي مەن قىلىشتى سىر وڭىرىندە كەز بولىپ، ٴبىرىن-ٴبىرى قۇرمەت تۇتىپ وتەدى. تولەگەتايبابا ٴوز زامانىندا قول باستاعان باتىر، ەلدىڭقامىن جەپ، بىرلىگىن ويلاعان قايراتكەر بولعان.قازاق دالاسىندا جەكە ۇلىس بولىپ قالىپتاسقاننايمانداردى تولەگەتاي باتىر بيلەگەن.
تولەگەتاي بابا تۋرالى ەڭ العاش قالام تەربەگەن – ورتا ازييا حالىقتارىنا تانىمال، قازان توڭكەرىسىنىڭ العاشقى جىلدارىندا تۇركىستان اۆتونوميياسىنىڭ باس ٴمينيسترى بولعان – مۇحامەتجان تىنىشباەۆ. ول كىسى: «تولەگەتاي ٴسۇيىنىشۇلى شامامەن XV عاسىردا ٴومىر سۇرگەن تاريحي تۇلعا. نايماننىڭ شوبەرەسى (نايماننان – بەلگىباي، ودان - ٴسۇيىنىش، ودان – تولەگەتاي). تولەگەتاي بابا ٴوز زامانىندا قول باستاعان باتىر، ەلدىڭ ۇامىن جەپ، بىرلىگىن ويلاعان قايراتكەر بولعان»، – دەيدى.
حالىق اراسىنا تاراعان اڭىزعا سۇيەنسەك، قىلىشتى اتا ەرەكشە قاسيەتكە يە اۋليە ادام بولعان دەسەدى.قىلىشتى اتانىڭ اكەسى كامالاددين مەككەدەن كەلىپ قىروزگەنت شاھارىنىڭ پاتشاسى ابۋباكىر سىدىق ۇرپاعى ىلگىماعزۇمنىڭ قىزىنا ۇيلەنەدى. سودان كوپ كەشىكپەي مەككەگە قايتىپ كەلەدى. قىلىشتى اتاشەشە ىشىندە قالىپ، وسكەندە اسپاننان قىلىش پەن اقبوز ات ٴتۇسىپ، 1001 بالەگە قارسى تۇرعان. ۋازىرلەرى مەن بيلەرى الدىنا كەلگەندە قىلىشى كۇن ساۋلەسىنە شاعىلىسىپ، قىلىشتىڭ جۇزىنە قونعان شىبىن ەكىگە ٴبولىنىپ تۇسە بەرەتىن بولىپتى. ونىسى «كىمدە-كىم ادال بولماسا وسىنداي جازا الادى» دەگەنى ەكەن. مىنە، وسىدان باستاپ قىلىشتى اتا اتانىپتى. قىلىشتى اتا تۋرالى «بابىرناما»، كاميلقان قاتتاەۆتىڭ «ماحدۋمي اعزام جانە داعبەد»، اقساق تەمىردىڭ ٴومىرى تۋرالى شارافيددين الي ٴازديدىڭ «زافارناما» كىتاپتارىندا جازىلعان.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا: فوليانت، 2017. –203-205- بب.
