قىزىلوردا وبلىسى قارماقشى اۋدانى ت.كومەكباەۆ اۋىلىنان وڭتۇستىككە قاراي 100 شاقىرىمداي جەردە، جاڭادارييانىڭ ەسكى ارناسىنىڭ سول جاعالاۋىندا ورنالاسقان.قالانىڭ ٴومىر ٴسۇرۋ ۋاقىتى شامامەن ب.د.د. IV-Iٴى عع. جانە ب.د. ح-ٴحىى عع.
شىرىك-رابات قالا جۇرتى قازاقستانداعى ەجەلگى ساق قوعامىنان ساقتالعان اسا كورنەكتى، تاريحي قۇندىلىعى زور ەسكەرتكىش بولىپ تابىلادى. قالانىڭ گەوگرافييالىق ورنالاسۋ ەرەكشەلىگىنە قاراي ستراتەگييالىق ماڭىزى زور بولعان. ول وڭتۇستىك-باتىسىندا پارسى ەلى، تەرىستىگىندە رەسەي مەن وڭتۇستىك-شىعىسىندا قىتايدى جالعاستىرعان جىبەك جولى بويىندا ورنالاسقان.ٴامۋدارييا مەن سىردارييانى جاعالاي ورتاعاسىرلىق جۇزدەگەن كونە قالالارى بولعان. قوس وزەن اراسىنداعى القاپتاردى مەكەندەيتىن حالىقتار قولدان سۋعارۋ ارقىلى ەگىن ەككەن، قالالار مەن بەكىنىستەر پايدا بولعان. قالا حVٴىىى-ٴحىح عاسىرلاردا پاتشالىق رەسەيدىڭ قازاقستاندى وتارلاۋ ساياساتى كەزىندە حيۋا حاندىعى مەن قازاقتاردىڭ شەكاراسىنداعى تىرەك بەكەتى بولعانى بەلگىلى.
1946 جىلى س.پ. تولستوۆ باسقارعان حورەزم ارحەولوگييالىق-ەتنوگرافييالىق ەكسپەديتسيياسى شىرىك-رابات قالاسىن تاۋىپ، 1948-49,1958-59 جج.زەرتتەگەن.س.پ.تولستوۆ شىرىك-رابات قالاسىن ٴحىى عاسىرداعى «ينشا» قۇجاتتار جيناعىندا كورسەتىلگەن حورەزم-جەند جولىنىڭ بويىندا، جەندتەن 20 فارساح (120 كم) جەردە ورىن تەپكەن ساگدەرە مەكەنىمەن بايلانىستىرادى. شىرىك-رابات ٴسوزىنىڭ ەتيمولوگيياسىنا نازار اۋدارار بولساق، ٴبىرىنشى «رابات» سوزىنە تۇسىنىكتەمە بەرگەن ٴجون. شىرىك-رابات قالاسىنداعى قامالدىڭ باتىس جانە وڭتۇستىك باتىس جاعى ەل قالىڭ قونىستانعان تۇرعىن جايلار ورنى بولعان. بۇعان سول جەردە شاشىلىپ جاتقان كەراميكالىق ىدىستار سىنىعى مەن ٴارتۇرلى بۇيىمداردىڭ قالدىقتارى، وت جاعىلعان ورىنداردىڭ كۇلدەرى دالەل.
سىلتەمە: قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىساندارى. –استانا:فوليانت، 2017. –104-106 بب.
